Kelebek Vana Teknolojileri ve Mühendislik Seçim Kriterleri

Kelebek Vana Nedir? Çalışma Prensibi

Kelebek vanalar, akışkan kontrol dünyasının en kompakt ve verimli elemanlarından biridir. Temel yapısı; bir gövde, bu gövde içinde merkezi bir mil etrafında 90 derece dönebilen bir disk ve diskin üzerine oturduğu bir sızdırmazlık elemanından (sit) oluşur. **Eroğlu Mekanik Tesisat**, kelebek vana teknolojilerini endüstrideki en yüksek standartlarda (ANSI, DIN, ISO) projelendirerek tesisatlarınızın güvenliğini sağlar.

Diskin "çeyrek tur" hareketiyle çalışması, vananın çok hızlı bir şekilde açılıp kapanabilmesini sağlar. Akışkanın diskin yanlarından geçtiği bu sistemde, diskin aerodinamik yapısı basınç kaybını minimize etmek üzere tasarlanmıştır. Ancak yüksek basınç farklarında (basınç düşürme amacıyla) kullanımı diskin titreşim yapmasına neden olabileceği için, genellikle tam açık veya tam kapalı (on-off) amaçlı tercih edilir.

Neden Kelebek Vana Tercih Edilmeli?

Kelebek vanaları diğer vana tiplerinden (sürgülü, küresel, glob) ayıran temel avantajlar şunlardır:

• Kompakt Tasarım: Boru hattında çok az eksenel yer kaplarlar.
• Düşük Ağırlık: Aynı çaptaki bir sürgülü vanaya oranla %80 daha hafiftirler, bu da boru hattı askı yükünü azaltır.
• Hızlı Operasyon: Sadece 90 derecelik bir kol hareketiyle tam sızdırmazlık sağlarlar.
• Düşük Maliyet: Büyük çaplı hatlarda (DN200 ve üzeri) ekonomik açıdan rakipsizdirler.

Wafer, Lug ve Flanşlı Bağlantılar

Kelebek vanalar, boru hatlarına olan bağlantı şekillerine göre projelendirilir. Yanlış vana tipi seçimi, hattın ileride bakımını imkansız hale getirebilir.

**Wafer Tip:** En yaygın modeldir. Vana, iki boru flanşı arasına kumviç edilir. Uzun cıvatalar her iki flanşı ve vanayı bir arada tutar. Eğer hattın bir tarafını sökmek isterseniz vana da hattan düşeceği için "hat sonu" vanası olarak kullanılamazlar.

**Lug Tip:** Gövdesindeki dişli kulaklar sayesinde flanşlara cıvatalanır. Bu yapı, hattın bir tarafı sökülse dahi vananın diğer tarafta bağlı kalarak basıncı tutmasını sağlar. Tank çıkışları veya kollektör sonları için Eroğlu Mekanik olarak Lug tipini öneriyoruz.

**Flanşlı Tip:** Çok büyük çaplarda (DN600 - DN3000) kullanılır. Kendi flanşları olduğu için boru flanşlarıyla doğrudan eşleşir ve yüksek mukavemet sağlar.

Disk ve Sit (Conta) Malzeme Seçimi

Bir kelebek vananın ömrünü "akışkanın kimyası" belirler. Eroğlu Mekanik, teknik şartname hazırlarken şu kriterleri esas alır:

Gövde Malzemesi: Genel binalarda GG25 (Pik Döküm) yeterli olurken, basınç dalgalanmalarının yüksek olduğu hatlarda GGG40 (Sfero Döküm) tercih edilmelidir.

Disk Seçimi: Su hatlarında Nikel kaplı diskler korozyona direnç gösterir. Kimyasal veya asidik hatlarda ise mutlaka AISI 316 Paslanmaz Çelik diskler kullanılmalıdır.

Sit (Conta) Teknolojisi: - **EPDM:** Sıcak ve soğuk su, hava için idealdir (Max 120°C). - **NBR:** Yağ ve yakıt hatları için dayanıklıdır. - **VITON:** Kimyasal direnç ve yüksek sıcaklık (200°C) için seçilir. - **PTFE (Teflon): Ultra agresif akışkanlar için tek çözümdür.

Otomasyon: Pnömatik ve Elektrikli Aktüatörler

Endüstri 4.0 dünyasında, manuel vana kontrolü yerini akıllı sistemlere bırakmaktadır. Eroğlu Mekanik, kelebek vanalarınızı otomasyona uyumlu hale getirir:

Pnömatik Aktüatörler: Hava basıncıyla çalışırlar. Çok hızlıdırlar (1 saniyenin altında kapanma). Patlama riski olan (Ex-proof) ortamlarda en güvenli tercihtir.

Elektrikli Aktüatörler: 220V veya 24V ile çalışırlar. Hassas oransal kontrol (akışın %30 açılması gibi) gereken durumlarda kullanılırlar.

Yangın Tesisatında İzlenebilir Kelebek Vanalar

Yangın hatlarında vananın kapalı kalması bir felakettir. Bu yüzden bu sistemlerde "İzleme Anahtarlı" kelebek vanalar kullanılır. Vananın üzerindeki dişli kutusuna entegre alarm anahtarı, vananın en ufak bir kapanma hareketini merkezi yangın paneline "hata" olarak bildirir. Eroğlu Mekanik olarak, kurduğumuz tüm yangın sistemlerinde UL/FM onaylı bu özel vanaları kullanarak güvenliği en üst seviyeye çıkarıyoruz.

Montaj Hataları ve Bakım Protokolleri

Kelebek vana montajında en sık yapılan hata, vananın "tam kapalı" konumda flanşlar arasına sıkıştırılmasıdır. Bu durum, diskin contaya aşırı baskı yapmasına ve ilk açılışta contanın yırtılmasına neden olur. Mühendislik birimimiz, montaj sırasında vananın mutlaka "yarı açık" konumda olmasını ve flanş paralelliğinin sağlanmasını denetler.

Bakım aşamasında ise, mil sızdırmazlık oringleri ve dişli kutusu yağı periyodik olarak kontrol edilmelidir. Eroğlu Mekanik'in yıllık bakım sözleşmeleri ile tüm vana parkurunuzun kondisyon raporunu sunuyoruz.

Teknik Şartname ve Teklif Alın

Kelebek vana bir emtia değil, sistemin kritik bir güvenlik parçasıdır. Doğru çap, doğru malzeme ve doğru bağlantı tipi için Eroğlu Mekanik uzmanlığına güvenin. Geniş stok ağımızla (DN25 - DN1000) acil ihtiyaçlarınıza anında yanıt veriyoruz.